ثمره یک مطالبه چندساله
تلاش چندینساله خانه ایبی برای احقاق حقوق بیماران پروانهای به ثمر نشست و حکم پرونده ۷۷۱ بیمار دادخواه علیه دولت آمریکا، با نظارت دستگاه قضایی، وارد مرحله اجرا شد.

پیگیری مستمر خانه ایبی و مدیرعامل این مؤسسه، پرونده دادخواهی ۷۷۱ بیمار پروانهای علیه دولت آمریکا را پس از سالها تلاش حقوقی و مستندسازی به نقطهای تاریخی رساند؛ محموله نفت متعلق به دولت آمریکا با اجرای حکم قطعی دادگاه فروخته شده و دستور قضایی برای اختصاص وجوه حاصل از آن به بیماران دادخواه صادر شده است.
این رویداد تنها یک خبر اقتصادی یا قضایی نیست. آنچه امروز به مرحله اجرا رسیده، نتیجه چندین سال ایستادگی خانوادههای ایبی، اعتماد بیماران به خانه ایبی، پیگیری بیوقفه مدیرعامل مؤسسه و همراهی وکیل پرونده با دستگاه قضایی است. مطالبهای که از رنج روزانه بیماران در دسترسی به پانسمان و اقلام درمانی آغاز شد، اکنون به یک دستاورد حقوقی کمسابقه برای جامعه بیماران خاص ایران تبدیل شده است.
بیماران مبتلا به ایبی به دلیل شکنندگی شدید پوست، برای ادامه زندگی به مراقبت دائمی و پانسمانهای تخصصی نیاز دارند. پانسمان «میپلکس» که در سوئد تولید میشود، از اصلیترین اقلام مورد نیاز این بیماران است و بنا بر توضیحات مدیرعامل خانه ایبی، در بیش از ۱۸۰ کشور استفاده میشود.
محدودیت در دسترسی به این محصول صرفاً به معنای دشوارتر شدن درمان نیست؛ هر تعویض پانسمان نامناسب میتواند با ایجاد زخم تازه، خونریزی، عفونت، درد شدید و عوارض جبرانناپذیر همراه شود.
خانه ایبی طی سالهای گذشته بارها آثار مستقیم و غیرمستقیم تحریمها بر زندگی بیماران را به نهادهای مسئول منتقل کرد. در سال ۱۳۹۹، بیماران با اعتماد به این مؤسسه و وکیل دادگستری، اختیار پیگیری حقوقی شکایت علیه تحریمها را واگذار کردند.
پس از ساماندهی دادخواهان و ورود موضوع به مسیر قضایی، جلسه رسیدگی علنی پرونده در آبان ۱۴۰۰ برگزار شد. از آن زمان تا امروز، خانه ایبی مسیر طولانی رسیدگی، صدور رأی، ابلاغ، اجرای حکم و پیگیری دارایی موضوع پرونده را با جدیت دنبال کرده است.
در مرکز این حرکت چندساله، نام خانه ایبی و حجتالاسلاموالمسلمین سید حمیدرضا هاشمی گلپایگانی، مؤسس و مدیرعامل این مؤسسه، قرار دارد. بیماران پروانهای با تفویض وکالت، خواسته خود را از طریق مدیرعامل خانه ایبی و وکیل دادگستری به یک مطالبه منسجم حقوقی تبدیل کردند.
استمرار پیگیریها، حفظ ارتباط با خانوادهها، حضور در جلسات رسیدگی و بازگو کردن آثار واقعی تحریم بر جسم و زندگی بیماران سبب شد صدای کسانی که سالها زیر فشار کمبود پانسمان قرار داشتند، در یک پرونده رسمی و مستند شنیده شود.
هاشمی گلپایگانی در جلسه اجرای حکم تنها به بیان مفاهیم حقوقی اکتفا نکرد و تجربه عینی خانوادههای ایبی را به دادگاه منتقل کرد. او با اشاره به زخمهای فریبا و سرگذشت بیمارانی که به دلیل نبود پانسمان با قطع عضو یا مرگ روبهرو شدهاند، یادآور شد که تحریم دارو و تجهیزات پزشکی، مستقیماً زندگی انسانهای بیدفاع را هدف قرار میدهد.
این روایت مستمر و صریح، در کنار پیگیری حقوقی، مطالبه بیماران را از حاشیه به متن یک پرونده ملی آورد.
نتیجه امروز را باید ثمره صبر خانوادهها و تلاش سازمانیافته و چندساله خانه ایبی دانست؛ تلاشی که با مدیریت و پیگیری مستمر سید حمیدرضا هاشمی گلپایگانی به نقطه اجرا رسیده است.
خانه ایبی در این سالها اجازه نداد رنج بیماران به یک آمار خام تبدیل شود. این مؤسسه با حفظ پیوند میان بیماران، خانوادهها، وکیل پرونده و مراجع مسئول، روندی را دنبال کرد که اکنون به شناسایی حق ۷۷۱ دادخواه و آغاز جبران بخشی از خسارتهای آنان انجامیده است.
براساس اعلام رئیس شعبه ۵۵ دادگاه امور بینالملل، پرونده با دادخواهی ۷۷۱ بیمار پروانهای علیه دولت آمریکا و با خواسته جبران خسارتهای مادی و تنبیهی ناشی از محدود شدن دسترسی به دارو تشکیل شد.
دادگاه برای بررسی موضوع از مراجع داخلی و خارجی، پزشکی قانونی و سازمانهای مردمنهاد استعلام گرفت و رأی خود را در متنی بیش از یکصد صفحه، مستند و مستدل تنظیم کرد.
در جریان اجرای رأی، یک نفتکش حامل محموله متعلق به دولت آمریکا در سال ۱۴۰۲ در خلیج فارس توقیف شد. پس از احراز تعلق محموله به آمریکا، نفت تخلیه، کشتی آزاد و محموله براساس مقررات اجرای احکام مدنی فروخته شد.
مبلغ حاصل از فروش این محموله که حدود ۳۶ تا ۳۷ میلیون دلار اعلام شده، به حساب قوه قضاییه واریز شده و دستورهای لازم برای توزیع آن صادر شده است.
مطابق دستور دادگاه، خانه ایبی مأمور شده است با نظارت دستگاه قضایی و ضابطان، مبلغ دو میلیارد تومان را به حساب هر یک از بیماران پروانهای دادخواه واریز کند و گزارش کامل مراحل پرداخت را به دادگاه ارائه دهد.
این مسئولیت نشاندهنده اعتماد مرجع قضایی به جایگاه خانه ایبی بهعنوان نماینده و پشتیبان تخصصی بیماران است. مراحل اجرایی تبدیل و انتقال وجوه آغاز شده و به دلیل تعداد بالای دریافتکنندگان، انجام کامل پرداختها نیازمند طی شدن دقیق فرایندهای مالی و نظارتی خواهد بود.
از میان حدود ۱۲۵۰ بیمار پروانهای شناساییشده در کشور، ۷۷۱ نفر در این پرونده تفویض وکالت کرده و بهعنوان دادخواه حضور داشتهاند؛ بنابراین پرداخت فعلی به همین گروه تعلق دارد.
دادگاه اعلام کرده است رسیدگی به حقوق سایر گروههای بیمار که دادخواست ارائه کردهاند نیز میتواند در مراحل بعدی ادامه یابد.
این حکم هرگز نمیتواند سالهای درد، زخم، محرومیت و جانهای ازدسترفته را جبران کند، اما از نظر حقوقی و اجتماعی یک نقطه عطف است. برای نخستینبار، مطالبه بیماران پروانهای از مرحله اعتراض و بیان رنج عبور کرده و به اجرای یک رأی مالی علیه دولت آمریکا رسیده است.
این نتیجه نشان داد یک سازمان مردمنهاد تخصصی، اگر با اعتماد جامعه هدف، استمرار، مستندسازی و پیگیری حقوقی حرکت کند، میتواند مطالبه گروهی آسیبپذیر را به نتیجهای ملموس برساند.
مدیرعامل خانه ایبی در جلسه دادگاه ضمن قدردانی از ریاست قوه قضاییه، شعبه ۵۵، نهادهای امنیتی و نظامی، وزارت امور خارجه، وکیل پرونده و همه افرادی که در این مسیر نقش داشتهاند، تأکید کرد که عواید این اقدام در گام نخست به بیماران پروانهای اختصاص مییابد.
این قدردانی در کنار واقعیتی مهم قرار دارد: شکلگیری و زنده ماندن این پرونده در طول سالها، مرهون اعتماد بیماران و پیگیری خستگیناپذیر خانه ایبی بوده است.
خانه ایبی اکنون وارد مرحله تازهای از مسئولیت شده است؛ اجرای دقیق حکم، صیانت از حقوق تکتک دادخواهان و ارائه گزارش شفاف به مرجع قضایی. این مؤسسه همانگونه که در سالهای دشوار صدای بیماران بود، در مرحله توزیع وجوه نیز موظف است امانتدار حقوق آنان باشد. دستاورد امروز پایان راه نیست؛ نشانهای است از اینکه رنج بیماران پروانهای فراموش نشده و مطالبه حق آنان، هرچند دشوار و زمانبر، میتواند با اعتماد بیماران، پیگیری چندینساله خانه ایبی و تلاش مستمر مدیرعامل این مؤسسه به ثمر بنشیند.
بـــا مـــا همـــراه خواهـــید بـــود