آغاز ماجرا؛ وقتی تأمین پانسمان به یک مطالبه حقوقی تبدیل شد
بیماران مبتلا به اپیدرمولیز بولوزا یا «ایبی» به دلیل شکنندگی شدید پوست، به پانسمانهای تخصصی برای مراقبت از زخمها نیاز دارند. در سالهای پس از بازگشت تحریمهای گسترده آمریکا علیه ایران، مشکلات انتقال پول و همکاری شرکتها و بانکهای خارجی، دسترسی به برخی اقلام درمانی از جمله پانسمانهای تخصصی بیماران ایبی را با اختلال مواجه کرد.
دیدهبان حقوق بشر نیز در گزارشی در سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که با وجود وجود معافیتهای بشردوستانه در نظام تحریمها، محدودیتهای بانکی و نگرانی شرکتها از مواجه شدن با تحریمهای ثانویه در عمل تجارت اقلام بشردوستانه با ایران را مختل کرده است. این سازمان بهطور مشخص به وضعیت بیماران مبتلا به ایبی اشاره و اعلام کرد یک شرکت اروپایی از فروش پانسمان تخصصی مورد نیاز این بیماران به ایران خودداری کرده بود.
در چنین شرایطی، خانه ایبی علاوه بر تلاش برای تأمین نیازهای روزمره بیماران، موضوع پیگیری حقوقی آسیبهای واردشده را نیز در دستور کار قرار داد.
جمعآوری مدارک و وکالتها؛ آغاز یک مسیر طولانی
ورود به یک پرونده حقوقی با این ابعاد، نیازمند جمعآوری مدارک صدها بیمار از نقاط مختلف کشور بود. خانه ایبی طی این سالها با خانوادهها در تماس بود تا اسناد هویتی، مستندات پزشکی و وکالتنامههای رسمی لازم برای طرح و ادامه دعوا تکمیل شود.
این مرحله تنها به تهیه چند برگ مدرک محدود نبود. پرونده هر بیمار باید بررسی، نواقص آن پیگیری و اسناد لازم برای ارائه به مرجع قضایی آماده میشد. همزمان، هماهنگی مستمر با وکیل پرونده و مراجع قضایی نیز ادامه داشت.
در ۱۲ آبانماه ۱۴۰۰، جلسه علنی رسیدگی به شکایت ۲۹۵ نفر از بیماران پروانهای و خانوادههای آنان در شعبه ۵۵ دادگاه حقوقی تهران برگزار شد. در آن جلسه، موضوع خسارات ادعایی ناشی از محدودیت دسترسی به پانسمانها و آثار آن بر زندگی بیماران مورد بررسی قرار گرفت.
رسیدگیهای قضایی در سالهای بعد نیز ادامه یافت و اسناد و مستندات مختلف مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس گزارش منتشرشده از روند پرونده، شعبه ۵۵ دادگاه حقوقی روابط بینالملل تهران در تیرماه ۱۴۰۳ در یکی از بخشهای این دعاوی، حکمی برای جبران خسارات مادی، معنوی و تنبیهی صادر کرد.
توقیف و فروش محموله نفتی در روند اجرای پرونده
یکی از مهمترین تحولات این پرونده، اقدام قضایی درباره محموله نفتی کشتی «ADVANTAGE SWEET» بود.
بر اساس اعلام مرکز رسانه قوه قضاییه، در اسفندماه ۱۴۰۲ دستور توقیف محموله نفتی این کشتی در خلیج فارس صادر شد. در ادامه، مقام قضایی اعلام کرد محموله پس از طی تشریفات قانونی به فروش رسیده و وجه حاصل از آن به حساب قوه قضاییه واریز شده است.
در دوم شهریورماه ۱۴۰۵ نیز شعبه ۵۵ دادگاه امور بینالملل روند اجرای حکم را تشریح کرد. در آن مرحله اعلام شد که ۷۷۱ بیمار پروانهای در زمره دادخواهان این بخش از پرونده قرار دارند و دستورات قضایی لازم برای توزیع وجوه میان آنان صادر شده است.
از این نقطه، مرحلهای تازه و بسیار حساس برای خانه ایبی آغاز شد: تبدیل حکم و دستور قضایی به پرداخت واقعی و مستقیم به بیماران.
حدود ۵۶ میلیون یوان برای ۷۷۱ بیمار
در نشست خبری ۷ مهرماه، مدیرعامل خانه ایبی توضیح داد که در مرحله نهایی اجرای فرآیند بانکی، در مجموع حدود ۵۶ میلیون یوان چین برای پرداخت غرامت این ۷۷۱ بیمار در نظر گرفته شد که سهم هر بیمار حدود ۷۲ هزار یوان بود.
از ابتدا تأکید خانه ایبی بر این بود که وجوه مستقیماً در حسابی به نام خود بیمار قرار گیرد. به همین منظور، فرآیند هماهنگی با بانک ملت برای افتتاح حسابهای ارزی آغاز شد.
این مرحله نیز نیازمند بررسی مجدد صدها پرونده و تطبیق اطلاعات هویتی، مدارک قانونی، وضعیت قیمومت و سایر اطلاعات بانکی بیماران بود.
در روزهای پایانی این فرآیند، کارکنان خانه ایبی حتی در روزهای تعطیل و خارج از ساعات معمول کاری در محل مؤسسه حضور داشتند تا پروندهها در کوتاهترین زمان ممکن کنترل، تکمیل و برای بانک آماده شود.
افتتاح حساب ارزی به نام بیماران
برای هر یک از بیماران واجد شرایط، حساب ارزی به نام خود بیمار افتتاح شد. خانه ایبی در این مرحله نقش هماهنگکننده و پیگیر امور را بر عهده داشت و حسابها متعلق به بیماران بود.
همچنین مدیرعامل خانه ایبی با درخواست خود، حق برداشت از این حسابها را از اختیارات خود خارج کرد تا برداشت و انجام امور مالی حساب صرفاً توسط صاحب حساب یا قیم قانونی وی امکانپذیر باشد.
در مرحله نخست، افتتاح حساب و واریز غرامت بیماران پروانهای برای ۶۳۲ بیمار با موفقیت انجام شد. ۴۸ پرونده به دلیل نقص مدارک نیازمند تکمیل بود و ۹۱ نفر از بیماران مشمول پرونده نیز در فاصله این سالها فوت کرده بودند. گزارش واریز غرامت به ۶۳۲ بیمار در سوم مهرماه نیز منتشر شد.
پس از پیگیریهای تکمیلی، نواقص پروندههای باقیمانده بیماران در قید حیات نیز رفع شد و بر اساس گزارش ارائهشده در نشست امروز، تمامی ۶۸۰ بیمار زنده از مجموع ۷۷۱ نفر، غرامت خود را دریافت کردهاند.
در حال حاضر، تعیین تکلیف سهم ۹۱ بیمار فوتشده باقی مانده است که ادامه روند آن منوط به دستور مقام قضایی و تعیین نحوه قانونی پرداخت به وراث یا نمایندگان قانونی آنان خواهد بود.
از واریز پول تا همراهی بیماران در بانک
مسئولیت خانه ایبی با افتتاح حسابها پایان نیافت.
صبح شنبه ۴ مهرماه، دفترچهها و مدارک حساب ارزی بیماران از طریق پست پیشتاز ویژه برای آنان ارسال شد. همزمان، جمعی از بیماران با همراهی مسئولان خانه ایبی به شعبه ارزی بانک ملت مراجعه کردند تا روند تبدیل مبلغ ارزی و واریز آن به حساب ریالی آنان از نزدیک بررسی شود.
این حضور با هدف اطمینان از نبود مشکل در مرحله عملی برداشت و تبدیل وجه انجام شد و نخستین بیماران توانستند فرآیند بانکی خود را با موفقیت تکمیل و مبلغ را در حساب ریالی خود دریافت کنند.
از سوی دیگر، خانه ایبی طی اطلاعیههای متعدد به خانوادهها تأکید کرد که تعیین نرخ تبدیل، نحوه برداشت، تبدیل ارز و سایر عملیات بانکی در اختیار بانک ملت است و بیماران باید این امور را صرفاً از طریق شعب ارزی بانک انجام دهند.
۳۵۰ بیمار دیگر فراموش نشدهاند
یکی دیگر از محورهای نشست خبری امروز، وضعیت حدود ۳۵۰ بیمار پروانهای دیگری بود که در فهرست ۷۷۱ دادخواه این مرحله از پرونده قرار نداشتند.
مدیرعامل خانه ایبی تأکید کرد که پایان یافتن پرداخت به گروه نخست به معنای پایان پیگیری حقوق سایر بیماران نیست.
خانه ایبی اعلام کرده است که موضوع این بیماران را از طریق ریاست قوه قضاییه، شعبه رسیدگیکننده و سایر مراجع ذیصلاح دنبال خواهد کرد تا مشخص شود آیا در چهارچوب قوانین و مقررات، امکان ایجاد راهکاری برای پیگیری حقوق این گروه نیز وجود دارد یا خیر.
هرگونه اقدام در این خصوص طبیعتاً منوط به نظر، تصمیم و دستور مراجع قضایی خواهد بود، اما خانه ایبی پیگیری این موضوع را ادامه خواهد داد.
گزارشی برای شفافیت؛ مسیری که هنوز پایان نیافته است
برگزاری نشست خبری ۷ مهرماه نیز با همین هدف انجام شد؛ ارائه یک گزارش شفاف و مستقیم به رسانهها درباره اینکه این پرونده از کجا آغاز شد، چه مراحلی را طی کرد، منابع پرداخت غرامت چگونه در اختیار مرجع قضایی قرار گرفت، خانه ایبی چه اقداماتی برای اجرای دستور انجام داد و امروز وضعیت بیماران در چه مرحلهای قرار دارد.
برای خانه ایبی، این پرونده تنها یک موضوع مالی نبوده است. پشت هر پرونده، بیماری قرار دارد که سالها با زخم و درد زندگی کرده و خانوادهای که بخشی از این مسیر دشوار را همراه او پیموده است.
اکنون پس از سالها پیگیری، غرامت تمامی ۶۸۰ بیمار در قید حیات از میان ۷۷۱ بیمار مشمول این مرحله پرداخت شده است؛ وضعیت ۹۱ بیمار فوتشده در انتظار تعیین تکلیف قضایی است و پیگیری موضوع حدود ۳۵۰ بیمار دیگر نیز ادامه دارد.
خانه ایبی ایران ضمن قدردانی از همراهی دستگاه قضایی، شعبه ۵۵ امور بینالملل، وکیل پرونده، بانک ملت، کارکنان مؤسسه و خانوادههای بیماران، اعلام میکند که تا تعیین تکلیف آخرین بخشهای این پرونده، مسیر پیگیری و اطلاعرسانی شفاف را ادامه خواهد داد.
