ماه رمضان ماه حرام است یا خیر؟

برخی از افراد به دلیل اهمیت بالای ماه رمضان تصور می کنند که این ماه نیز جزو ماه های حرام است و احکام سنگین دیه و یا ممنوعیت‌های خاص حقوقی بر آن حاکم است. اما واقعیت این است که در فقه و قانون ماه حرام تفاوت زیادی با آثار حقوقی متفاوت دارد که نشناختن آن می‌تواند در پرونده‌های قضایی یا محاسبات دیه خسارات جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

در ادامه با در نظر گرفتن فقه و قانون به بررسی دقیق ماه‌های حرام، تفاوت‌های اساسی آن با ماه رمضان و احکام خاص گناه و ثواب در این زمان می‌پردازیم.

ماه رمضان جزو ماه‌های حرام است؟

از نظر فقهی و شرعی ماه رمضان جزو ماه‌های حرام نیست. ماه‌های حرام چهار ماه مشخص هستند که حکم حرمت جنگ و تغلیظ دیه در آن جاری است. ماه رمضان، ماه ضیافت الهی و ماه نزول قرآن است که احکام خاص خود را دارد اما قوانین مربوط به ماه‌های چهارگانه حرام بر آن تطبیق داده نمی‌شود.

 لیست ماه‌های حرام در اسلام

طبق نص صریح قرآن کریم و روایات نبوی تعداد ماه‌های سال نزد خداوند دوازده ماه است که چهار ماه آن حرام اعلام شده است. ماه‌های حرام عبارتند از:

•  رجب: ماهی جدا افتاده و فرد
•  ذی‌القعده: اولین ماه از ماه‌های حرام پشت‌سرهم
•   ذی‌الحجه: ماه برگزاری مناسک حج
• محرم: آغاز سال قمری و سومین ماه حرام متوالی

 ویژگی‌های ماه‌های حرام

ماه‌های نام‌برده دارای دو ویژگی حقوقی و معنوی هستند:

•  ممنوعیت جنگ: آغاز جنگ در این ماه‌ها حرام است (مگر برای دفاع در برابر متجاوز). این قانون برای ایجاد امنیت زائران بیت‌الله الحرام و برقراری صلح موقت وضع شده است.
•  تغلیظ دیه: اگر قتلی (عمد یا غیرعمد) در این ماه‌ها رخ دهد مبلغ دیه افزایش می‌یابد.
•  تشدید مجازات معنوی: گناه در این ماه‌ها به‌دلیل هتک حرمت زمان مقدس عقوبت سنگین‌تری دارد.

 تفاوت ماه رمضان با سه ماه حرام دیگر

تفاوت ماه رمضان با سه ماه حرام دیگر در نوع حکم شرعی است. ماه‌های حرام (ذی‌القعده، ذی‌الحجه و محرم) که ماه‌های پشت سر همی هستند عمدتا با هدف ایجاد امنیت اجتماعی و سیاسی برای حج و تجارت وضع شده‌اند اما ماه رمضان یک ماه عبادی است. در ماه رمضان جنگ فی‌نفسه حرام نشده است اما روزه‌داری واجب شده است در حالی که در ماه‌های حرام روزه گرفتن مستحب است و اجباری در آن نیست.

حکم گناه در ماه‌های حرام

فقها معتقدند همانطور که ثواب در مکان‌های مقدس مانند مسجد الحرام بیشتر است، زمان صحیح نیز بر کیفیت عمل تاثیر می‌گذارد. گناه در ماه‌های حرام نوعی ظلم به خویشتن و بی‌حرمتی به قوانین الهی است و از نظر حقوقی نیز ارتکاب قتل در این ماه‌ها باعث افزایش یک‌سوم به میزان دیه کامل می‌شود که به آن تغلیظ دیه می‌گویند.

ثواب اعمال در ماه‌های حرام

ثواب اعمال در ماه‌های رجب، ذی‌العقده، ذی‌الحجه و محرم گشوده‌تر است. اعمالی که باعث ثواب بیشتر می‌شوند عبارتند از:

• صدقه و انفاق: کمک به مستمندان در این ماه‌ها برکت زندگی را چند برابر می‌کند. شما می‌توانید با پرداخت صدقه به نیت سلامتی و دفع بلا از برکات ویژه این ایام بهره‌مند شوید.
•  روزه مستحبی: به‌ویژه در ماه رجب که تاکید فراوانی بر آن شده است.
•  ذکر و استغفار: برای پاکسازی روح پیش از ورود به ماه مبارک رمضان

احکام ویژه ماه رمضان

ماه رمضان با اینکه جزو ماه‌های حرام نیست اما سرور‌ماه‌های دیگر است. احکام ویژه این ماه عبارتند از:

بسیاری از مومنان ترجیح می‌دهند وجوهات شرعی و واجب خود را به مراکزی برسانند که صرف درمان بیماران خاص می‌شود. خیریه خانه‌ ای‌ بی در این راستا مسیری را ایجاد کرده است تا با جمع آوری وجوهات نقدی هزینه درمان بیماران پروانه ای نیز فراهم شود.

ماه رمضان چندمین ماه حرام است؟

همانطور که گفته شد رمضان ماه حرام نیست و ترتیب ماه‌های حرام به این ترتیب است:

رجب ماه هفتم، ذی‌القعده ماه یازدهم، ذی‌الحجه ماه دوازدهم و محرم ماه اول سال قمری است و ماه رمضان ماه نهم قمری است و بین دو ماه غیرحرام (شعبان و شوال) قرار دارد.

 اهمیت روزه در ماه‌های حرام

روزه گرفتن در ماه‌های حرام (به‌خصوص رجب و محرم) فضیلت بسیاری دارد اما حکم آن استحبابی است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند:

هر کس در ماه‌های حرام سه روز (پنجشنبه، جمعه و شنبه) روزه بگیرد خداوند ثواب عبادت یک سال را برای او می‌نویسد.

جمع بندی

همان‌طور که در ماه‌های حرام باید مراقب حقوق دیگران باشیم، در ماه رمضان نیز باید مراقب دین‌هایی که بر گردنمان می‌آیند باشیم. اگر به خاطر سفر یا بیماری فرصت روزه‌داری را از دست داده‌اید بهتر است قبل از پایان این ماه با پرداخت کفاره روزه دین خود را ادا کنید و زکات سلامتی‌تان را به نفع کسانی که با بیماری‌های سخت مبارزه می‌کنند هدیه دهید.